۸۳۹ مطلب
اگر چه اروپاییها از لزوم امضای توافق جدید به جای برجام سخن میگویند، اما هنوز هم نسبت به اهداف نهایی استراتژی آمریکا در برابر ایران تردید دارند. ظاهرا آنها نگران هستند که آمریکا دنبال تغییر رفتار ایران نیست بلکه دنبال تغییر رژیم است. هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان، اخیرا در گفتگویی تصریح کرد: «نباید تصور کرد که تغییر رژیم در ایران با فشار خارجی به صورت خودکار به بهبود وضعیت منجر میشود.»
هنوز نمیتوان با قاطعیت گفت کدام سناریو درست است. اما مواضع آمریکا در دو ماه آینده (ضرب الاجل بازگشت تحریمهای شورای امنیت در صورت عدم حل اختلافات برجامی) نشان خواهد داد که کدام سناریو درست است. اگر واقعا آمریکا بعد از ترغیب اروپاییها به فعال سازی مکانیسم حل اختلافات، هیچ انعطافی برای تسهیل مذاکرات با ایران نشان ندهد، معلوم خواهد شد که اروپاییها از آمریکا رکب خوردهاند.
آمریکا ظاهرا بدون هیچگونه آگاهی از تاریخِ (اخیرِ) روابطش با ایران، و تحت هدایتِ رئیس جمهوری نامتعادل نظیر دونالد ترامپ که احتمالا فکر میکند میتواند دست به ترور و قتل بزند و از آن (و پیامدهایش) فرار کند، هنوز هم در حال اقدام کردن بر اساس یک عارضه روانی ۴۰ ساله در روابط خود با تهران است. مثل همیشه، این دیگران هستند که باید متحملِ بیشترین خطرات شوند.
یک روزنامه آمریکایی ادعا کرده دونالد ترامپ با «تهدیدی شوکهکننده» کشورهای اروپایی را برای فعالسازی مکانیسم حل اختلاف در برجام تحت فشار قرار داده است.
روسیه و چین جز اتخاذ مواضع سیاسی همدلانه با ایران، احتمالا از لحاظ فنی و عملی (مانند رفع تحریمها یا جلوگیری از بازگشت تحریمهای شورای امنیت) کار خاصی نمیتوانند بکنند. با این حال، چین و روسیه میتوانند به حل اختلافات در کمیسیون مشترک برجام کمک کنند و از رفتن پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت جلوگیری کنند. البته این در صورتی است که اروپاییها واقعا دنبال حل اختلافات باشند و به فکر امضای توافق جدید با ایران نباشند.
اما آیا ایران این معادله را قبول خواهد کرد؟ فعلا به این زودی نمیتوان به این پرسش پاسخ داد. با این حال، واضح است که ایران بار دیگر به لحظه سخت تصمیمگیری رسیده است. اروپاییها با فعال کردن مکانیسم حل اختلاف، ممکن است در پی انداختن توپ به زمین ایران باشند. این احتمال وجود دارد که در هفتههای آینده بگویند اگر ایران میخواهد برجام زنده بماند، به اجرای کامل آن بازگردد، در غیر این صورت، مکانیسم ماشه فعال خواهد شد.
سازوکار حل اختلاف یکی از مکانیسمهای برجام است که به موجب آن، یکی از طرفهای توافق هستهای مشکلی را به کمیسیون مشترک برجام (متشکل از ایران، روسیه، چین، آلمان، فرانسه و بریتانیا) ارجاع میدهد و سپس اگر مشکل در این کمیسیون حل نشود، به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع خواهد شد
به نقل از دویچه وله، ماس مدعی شد اقدام ایران با آنچه در برجام بر سر آن توافق شده "ناهمخوان" است و افزود: «کار آسانتر نشده است. اقدام ایران (لغو تعهدات خود به برجام) میتواند اولین گام به سوی پایان توافق هستهای باشد که ضرر بزرگی خواهد بود.»
سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸، تنشها میان آمریکا و کره شمالی به حدی بالا گفت که ترامپ حرف از به راه انداختن جنگ علیه کره شمالی زد و حتی گفت: این کشور با آتش و خشم واشنگتن مواجه خواهد شد. با این حال، اندکی بعد ترامپ با رهبر کره شمالی دیدار کرد و وی را مردی خارق العاده توصیف کرد. در شرایط فعلی هم شاهدیم که کره شمالی ضرب الاجلی یکساله برای دولت به اصطلاح مقتدر آمریکا تعیین کرده و گفته دیگر مساله خلع سلاح هستهای کره شمالی در مذاکرات دو جانبه مطرح نخواهد شد. به طور کلی، برگزاری رزمایش سه گانه ایران، روسیه…
آمریکاییها از همین ابهامات برای دور کردن و ترساندن شرکتهای اروپایی از دادوستد با ایران استفاده میکنند. آنچه بر این ابهامات میافزاید، سکوت اروپاست. اروپاییها تا حالا فقط چند بیانیه سیاسی درباره راه اندازی اینستکس صادر کرده اند، ولی نحوه عملیاتی شدن آن را به طور دقیق مشخص نکردهاند.
