المانیتور: بعید است ترامپ با توافقی موافقت کند که یادآور برجام باشد
ترامپ در سال ۲۰۱۸ از توافق هستهای تاریخی که در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما حاصل شده بود خارج شد و استدلال کرد این توافق ناقص است، زیرا غنیسازی در سطوح پایین را مجاز میدانست و به رفتار منطقهای و برنامه موشکی ایران نمیپرداخت.
المانیتور نوشت: بیش از سه ساعت در روز سهشنبه، مذاکرهکنندگان دو کشور در گفتوگوهای غیرمستقیم با میانجیگری عمان در شهر ژنو سوئیس دیدار کردند؛ گفتوگوهایی که با هدف دستیابی به توافقی برای جلوگیری از حملاتی انجام شد که ترامپ در صورت نرسیدن به توافق تهدید به انجام آن کرده است.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده است: عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، از «پیشرفت خوب» در این مذاکرات سخن گفت، اما جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، محتاطتر بود و اشاره کرد که تهران هنوز خطوط قرمز آمریکا را نپذیرفته است. ونس گفت ترامپ ترجیح میدهد به توافق برسد، اما ممکن است در نهایت به این نتیجه برسد که «دیپلماسی به پایان طبیعی خود رسیده است.»
دو طرف هنوز بر سر دامنه مذاکرات به توافق نرسیدهاند. ایران خواستار محدود شدن گفتوگوها به برنامه هستهای خود شده، در حالی که دولت ترامپ اعلام کرده به دنبال توافقی است که علاوه بر برنامه هستهای، برنامه موشکهای بالستیک و حمایت ایران از نیروهای نیابتی منطقهای را نیز در بر بگیرد.
حتی در موضوع هستهای نیز واشنگتن و تهران اختلافات جدی دارند. ترامپ روز جمعه گفت دولت او «هیچ سطحی از غنیسازی» از سوی ایران را نخواهد پذیرفت؛ در حالی که ایران مدتهاست بر حق خود برای غنیسازی اورانیوم با اهدافی که آن را صلحآمیز میخواند، تأکید کرده است.
نیکول گراجفسکی، متخصص امور ایران و استادیار در مؤسسه علوم سیاسی پاریس، گفت: «موضوع هستهای از نظر جزئیات فنی سادهترین بخش ماجراست.»
او افزود: «ایرانیها بهراحتی میتوانند بگویند «غنیسازی را متوقف میکنیم»، سریعاً توافق را نهایی کنند و احتمالاً از وضعیتی که تهدیدی وجودی برای آنها محسوب میشود، جلوگیری کنند. اما آنها وقتکشی میکنند.»
ایران پیشنهادهای مختلفی کمتر از برچیدن کامل برنامه هستهای خود مطرح کرده است؛ از جمله تعلیق موقت غنیسازی اورانیوم، که عملاً پس از حملات آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن گذشته متوقف شد. روزنامه نیویورک تایمز روز سهشنبه گزارش داد که ایران همچنین پیشنهاد پیشین خود برای ادغام غنیسازی در یک کنسرسیوم منطقهای برای انرژی هستهای را احیا کرده و مایل است ذخایر اورانیوم با غنای بالا را در حضور بازرسان بینالمللی رقیق کند.
اما بعید است ترامپ با توافقی محدود موافقت کند که یادآور توافقی باشد که زمانی آن را نکوهش میکرد. او در سال ۲۰۱۸ از توافق هستهای تاریخی که در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما حاصل شده بود خارج شد و استدلال کرد این توافق ناقص است، زیرا غنیسازی در سطوح پایین را مجاز میدانست و به رفتار منطقهای و برنامه موشکی ایران نمیپرداخت.
علی واعظ، کارشناس ایران در گروه بینالمللی بحران، گفت: «از نگاه ایرانی ها، آنچه آمریکا میخواهد مدل لیبی است؛ یعنی گرفتن اهرم فشارشان و سپس حمله به آنها.» او افزود: «آنها ترجیح میدهند در حال مقاومت از میان بروند.»
ایران به دنبال کاهش تحریمهای سنگین آمریکا است که اقتصادش را فلج کرده و نارضایتی گسترده عمومی را برانگیخته است. واعظ گفت ایرانیها «امتیازات غیرقابل بازگشت» میخواهند، از جمله آزادسازی داراییهای مسدودشدهشان؛ اقدامی که از نظر سیاسی برای دولت ترامپ، بهویژه پس از اتفاقات اخیر ایران، دشوار خواهد بود.
یک مقام آمریکایی که به دلیل حساسیت مذاکرات نخواست نامش فاش شود، گفت انتظار میرود ایران ظرف دو هفته آینده پیشنهادهایی برای پر کردن شکافهای بهظاهر حلنشدنی ارائه کند. روز چهارشنبه، کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، از اعلام اینکه ترامپ چه مدت به مذاکرات فرصت خواهد داد پیش از تصمیمگیری درباره اقدام نظامی، خودداری کرد.
لیویت گفت: «انتظار میرود ایرانیها در چند هفته آینده با جزئیات بیشتری نزد ما بازگردند، بنابراین رئیسجمهور همچنان روند تحولات را زیر نظر خواهد داشت.»
تعویق پیش از احتمال برگزاری دور سوم مذاکرات به نفع هر دو طرف است. ایران با ارائه امتیازاتی محدود که برای برگزاری دور بعدی مذاکرات کافی باشد، از افزایش احتمال حملات آمریکا جلوگیری میکند. در همین حال، ایالات متحده میتواند به اعزام جنگندهها و دیگر تجهیزات دریایی و هوایی به منطقه ادامه دهد. دومین گروه رزمی ناو هواپیمابر، «یواساس جرالد آر. فورد»، پس از چند ماه استقرار در دریای کارائیب، در مسیر اعزام به خاورمیانه قرار دارد.
پایگاه خبری آکسیوس به نقل از منابع ناشناس گزارش داد هرگونه عملیات نظامی آمریکا احتمالاً یک کارزار چند هفتهای و بسیار گستردهتر از عملیات ژانویه برای دستگیری رئیسجمهور ونزوئلا، نیکلاس مادورو، خواهد بود. انتظار میرود این عملیات بهصورت مشترک با اسرائیل انجام شود؛ دولتی که نخستوزیرش، بنیامین نتانیاهو، هفته گذشته در واشنگتن با ترامپ دیدار کرد و آشکارا اعلام کرد که ایران به هیچ توافقی پایبند نخواهد ماند.
در حالی که دولت ترامپ گزینه حملات نظامی را بررسی میکند، فشار دیپلماتیک را نیز ادامه میدهد. روز چهارشنبه، وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد محدودیتهای ویزایی علیه ۱۸ مقام ایرانی و مدیران صنعت مخابرات — که نامشان اعلام نشده — و همچنین اعضای خانواده درجهیک آنها به دلیل نقض ادعایی حقوق بشر اعمال کرده است.
